Bericht openen

ik kraak

Gelezen:

Alles wat ik gelezen heb heeft niets met dit stuk te maken.
Laat het me weten als je er anders over denkt.

NRC, De Groene, 
De wisselwachter van Geert Mak

Ik herhaal je
Ingrid Jonker, Gedichten

Ook gelezen:

Mijn gedachten en ervaringen


mogelijkheid VIII

is het mogelijk dat het begrip

perspectief toch anders is

dan menigeen uit gewoonte

aanneemt dat het niet meer is



dan het punt aan de einder

waar al onze zichtlijnen verdwijnen

verdoezelen in blauwe poederlucht

het vergezicht waaiert niet uit 



het vervaagt onze blik 

tot een niet gekende naïviteit

over vergeefse verwachtingen



van hoop van kansen en de illusie

van gespiegelde gedachten met 
onszelf
als de kern van het universum



dat is niet mogelijk of wel?



Gedicht uit:
mogelijkheden
tien sonnetten en een toegift
uit de serie grijze schriftjes

IJda Smits

Nog te koop in mijn webshop

Beeld: Hier gebeurde niets
cuprotype/cyanotype 2026
meer beelden

Ik kraak niet echt, alleen mijn longen kraken nog, maar dat hoor ik niet zelf. Verder ben ik een tamelijk kraakvrije bejaarde.

Oh, dat laatste mag ik niet zeggen, daar krijg ik altijd commentaar op. Laatst nog, ik zette wat nieuw werk op social media en schreef erbij dat ik met twee projecten bezig ben en dat ik nog een aantal dingen wil afmaken en vroeg me af of me dat nog zou lukken in dit leven. “Nou ja zeg, in dit leven”, zette iemand er onder die een jaar ouder is dan ik. Ik word over drie maanden negenenzeventig en mijn leven is eindig. Waarom dat ontkennen. En eerlijk gezegd wil ik niet heel stokoud worden. Ik heb alles wel een beetje gedaan en meegemaakt. Ik blijf niet altijd kraakvrij.
Maar ik had het over mijn gezondheid, dat ik kraak.

Dat heb je met het ouder worden. Gedachten en associaties vliegen van hot naar her. Focus en contratie hebben een korte tijdspanne. of heeft dat met mijn recente ervaringen te maken?

Ze zeggen, al jaren, dat de gezondheidszorg te duur is.
Ze zeggen, al jaren, dat dat komt door de vergrijzing.

Ik ben behoorlijk grijs en kost de laatste maanden veel alhoewel ik de hoge rekening in Japan zelf heb moeten betalen omdat het zorg was door een niet gecontracteerde zorgverlener. Het was makkelijker geweest als ik gewoon dood was gegaan, ik oude grijze vrouw. Wat zocht ik ook daar ver weg eigenlijk, hoor ik denken, als ze niet gegaan was dan was dit niet gebeurd.

Weer terug ben in Nederland merkte ik hoe traag de zorgverlening hier is. Ik had, in mijn conditie, direct toegang moeten hebben tot specialist en/of ziekenhuis niet pas twee maanden later. Zo komt het dat ik, drie maanden na terugkomst, weer aan de antibiotica en andere medicatie moest omdat er nog ontstekingen in mijn longen zaten en nog meer ongerechtigheden te zien zijn.
Ik rook niet, ik rook al lang niet meer, maar dan begint de longarts te zeuren over roken. Ik word een beetje kwaaiig, ik heb een Covid longontsteking overleefd, hoe denk je dat mijn longen er uit zien na een uitstekende behandeling in Japan en medische verwaarlozing na mijn terugkeer in Nederland.

Ik ben een oud en vrouw. Dat zijn twee benamingen waardoor ze niet hard lopen om je serieus te nemen.
Ik schrijf over de kleine dingen dicht bij mij zelf want voor de grote dingen heb ik geen woorden en geen energie meer.
Ik houd alle wereldgebeurtenissen wel bij, alle intolerantie, verrechtsing, ook in Nederland, volg ik nog steeds. Er zijn genoeg jongere mensen die het heel goed verwoorden. Het is hun toekomst niet meer de mijne. Wel heb ik het gevoel dat ik in een soort herhaling zit. Veel is anders maar veel wordt weer hetzelfde. Helaas.
Vroeger was ik strijdbaar binnen het feminisme, binnen de homo- en lesbische beweging, in de vredesbeweging, de kraakbeweging. Heerlijk demonstreren en ja, soms provoceren en een beetje rellen, in Woensel aan hekken geketend zijn, losgeknipt worden, in busjes gedragen worden en dan weer ontsnappen. Dat soort dingen. Er moest ook veel veranderen.
De mooiste opmerking kreeg ik in de zeventiger jaren: ik zou mijn kinderen indoctrineren omdat ze tijdens een demonstratie met een kartonnen roze driehoek opliepen met daarop de tekst ‘mijn moeder is lesbisch en die van u’.
Soms zie ik nog oude coryfeeën in demonstraties meelopen. Misschien moet ik dat ook doen. Ik wil dat niet en jongeren willen dat ook niet. Ze willen hun eigen strijd strijden zoals ik mijn strijd streed/strijdt. Ik sta wel 100% achter ze.

Even voor een beter begrip, ik heb het niet over rechtse jongeren of over ‘ongehoord’ Nederland. De mensen die denken dat haat rondstrooien vrijheid van meningsuiting is. Mensen die racistisch zijn, xenofoob, vrouwenhaters. Daar sta ik niet achter maar wel al die anderen die de wereld en de mensheid een goed hart toedragen en niet alleen aan hun eigen kleine persoontje denken.

Zoals ik nu wel aan mijn eigen kleine persoontje denk. Ik had het over de gezondheidszorg, over de bezuinigingen. Ik had het over mijzelf, over mijn recente ervaringen. Het persoonlijke is politiek, stelden we in het begin van de tweede feministische golf. Daar verontschuldig ik me dan maar mee.
Over de benadering van patienten wil ik het ook hebben ooit misschien. Ik weet eigenlijk niet hoe ik benaderd word. Volgens mij lopen de ziekenhuizen al vast op de bezuinigen vooruit. Een wachttijd van twee maanden voordat ik, na de repratiering uit Japan, bij een longarts terecht kon, voelt voor mij toch wat bedenkelijk.

Ook de ziektekostenverzekering loopt alvast op de bezuinigingen vooruit. Ooit heb ik deze verzekering genomen omdat ze pretendeerden dat ze geen contracten sluiten omdat je bij iedere arts terecht moet kunnen. Nou mooi niet hoor maar dat leer je pas als je er mee te maken hebt. Is er iemand die alle kleine lettertjes leest? Ik niet dus, ik neem het globaal door. Ik moest lang zoeken voor ik het vond.
Ze wilden de kosten niet betalen want het was ongecontracteerde zorg. Ook mijn beroep op hun hardheidsclausule deden ze af als foute argumenten van een lastige oude vrouw, een oude vrouw die na weken 'nee' gehoord te hebben, weigerde lief en beleefd te zijn, die haar recht op eist, haar plaats niet weet. Dat had ik van tevoren moeten aanvragen!
Dus voor een ieder die op reis gaat, vraag vast van te voren allerlei behandelingen aan. Voor de zekerheid.
Ik ga er verder niet op door, het ligt nu bij een stichting die het verder gaat behandelen. Ik heb een reisverzekering, die hebben al de extra verblijfskosten en de repatriering uitgekeerd, maar zolang deze ziektekostenverzekering niet wil specificeren wat ze wel en niet vergoeden en mij ‘uit coulance’ een derde van het bedrag uitgekeerd hebben, kan de reisverzekering ook niet veel doen.
Dat niet specificeren heeft te maken met concurrentiebeding volgens de medewerker van klachten en geschillen.

Nu ik er over na denk tijdens dit schrijven, kraken niet alleen mijn longen maar kraakt mijn hoofd ook. Ik voel me een persoon in het Proces van Kafka. Ik weet niet wat ik verkeerd doe of fout gedaan heb en hoe ik het kan oplossen. Hoop dat het op een dag gewoon ophoudt.

En dat doet het natuurlijk, op een dag, vooral als de bezuinigingen op de medische kosten voor al die krakende bejaarden waar ze al jaren over roepen er komen.
Dan houdt het misschien wat eerder op, op een dag.

“Ach,” zei iemand tegen me, “je hoofd kraakt niet, het buigt gewoon door veel wind.”

Bericht openen

verschuivingen

Aan het lezen:

Ouder worden als ervaring
Filosofie van het late leven
van Suzanne Biewinga

Luisteren

Interview met Anna Enquist
in podcast Het Uur van de NRC


Tiptoeing

omdat ik krimp
krimpt de wereld met me mee
ik word langzaam
transparant

op het kleine stukje weg
dat ik voorzichtig beloop
in het uur dat ik nog over heb
botsen mensen tegen mij aan

ik heb nooit willen leren om
niet gezien te worden
dit is de eerste keer in het leven
dat ik oud word

en de laatste


Gedicht IJda Smits
ongepubliceerd


Terwijl ik aan het lezen en schrijven ben over de toestanden in de wereld en daar bij stagneer omdat ik denk dat ik misschien te oud ben om daar over te oordelen en dat iedereen die er over schrijft dat beter kan dan ik, gebeurt er iets waardoor ik plotseling een adrenaline stoot krijg. De dingen vallen op hun plek. Ik wist het wel maar toch ook niet. Ik moet gewoon doorwerken, hoe dan ook en ik pak mijn wol uit de doos en experimenteer wat met een, dacht ik, mislukt stukje ruwe wol dat ik in fenegriek geverfd heb.
Als er door de buitenwereld maar genoeg dingen gezegd en ongezegd gecommuniceerd worden ga je je oud voelen en stagneert je scherpe geest als vanzelf en ervaar je een vorm van ongelukkig zijn die je niet begrijpt.

Uit: Ouder worden als ervaring:

-Omdat ouderen weinig worden afgebeeld in de media en ageistische afbeeldingen hen niet als persoon laten zien, wordt hun gelaat uitgewist en geschonden.
Door de vooroordelen over ouder worden, worden ouderen als de ander gezien en ontmenselijkt.-

En mijn persoonlijke mening en gevoel is dat dit naar vrouwen meer gebeurt dan naar mannen. Vrouwen worden altijd op uiterlijk beoordeeld. Dat uiterlijk verandert en wordt niet mooi gevonden. En ook op vruchtbaarheid, want ageisme begint voor vrouwen vroeger dan voor mannen. De meesten dan want ik wil niet generaliseren.

Terwijl de wol onder mijn viltmachine doorglijdt en met talloze gaatjes in de klit gebracht wordt, glijden mijn gedachten van het boek ‘Ouder worden als ervaring’ naar het interview met Anna Enquist in de podcast het Uur, waarin ze vertelt dat het ouder worden met zich meebrengt dat je weggeschoven wordt, uitgeschakeld, terwijl dat helemaal niet nodig is omdat je nog genoeg kennis en kunde hebt om nog mee te kunnen doen.
Daar heb ik ervaring in, denk ik. Ik kon het niet duiden maar opmerkingen als ‘oh wat goed op jouw leeftijd, dat je dat nog kan, goh wat kun je met jou nog leuk praten, werden steeds veelvuldiger tegen me gezegd. Ik voelde me er niet lekker onder, want ik zeg toch ook niet tegen jongere mensen ‘Oh wat goed op jouw leeftijd, dat je dat al kan, oh dat je al zo leuk met mij kunt praten.’ Ik ga er gewoon van uit dat degene met wie ik in gesprek ben kan wat ik ook kan. Het ouder worden heeft me niet gelijk van mijn verstand beroofd.

Er is een event waar ik uitgeschoven dreigde te worden met de reden dat ik er vorig jaar al aan mee gedaan heb. ‘Plausibel', denkt mijn redelijke zelf en ik trok me terug van het gebeuren. Maar nu zie ik dat er wel mensen van vorig jaar mee doen.

Tegen mij liegen vind ik onacceptabel.

Ik bewoog mij altijd onbekommerd tussen mensen tot daar vorig jaar verandering in kwam. Mede daarom heb ik de beslissing genomen om mij niet meer onder mensen jonger dan 50 te begeven, niet meer deel te nemen aan evenementen en ook mijn kennis over alternatieve fotografie en textielbewerking niet meer te delen met hen. Want delen moet wederzijds zijn en niet nemen en niets teruggeven. Dit voornemen en het begrip van wat er gebeurt geven mij in ieder geval vrijheid in mijn hoofd. Of ik me er aan houd is een tweede want soms kom ik een aardig jong mens tegen waar ik graag iets mee deel.

Terwijl de wol onder mijn viltmachine doorglijdt om in de klit gebracht te worden, probeer ik mijn gedachten te ontklitten en mijn boosheid als een goede stoicijn te laten afvloeien.
Ook oude mensen kunnen nog boos worden en dat is geen teken van beginnende dementie, wel van onmacht omdat je tegen een dikke glasplaat praat.

Al denkende belandt mijn wollen lapje, geverfd met fenegriek onder de free motion embroidery machine voor de finishing touch.
En vind ik moed en kracht door deze jonge anarca-feministische chanteuse:

Op de site van Amnesty International lees ik het volgende: Ageism gaat over stereotypes, vooroordelen en discriminatie die te maken hebben met je leeftijd. Ouderen ervaren de pijnlijke gevolgen ervan. Wereldwijd is ageism de basis van veel schendingen van mensenrechten. Amnesty International documenteerde schendingen in binnen- en buitenland.
De internationale mensenrechten beschermen momenteel niet duidelijk tegen ageism. Sterker nog: de maatschappij vergeet vaak de bijzondere noden van ouderen om volop hun mensenrechten te laten gelden. Er is geen internationaal verdrag dat overheden verplicht om daarvoor aparte inspanningen te doen.
Amnesty International pleit samen met veel andere organisaties voor een ouderenrechtenverdrag. Dat kan oudere mensen beschermen tegen ageism, en andere gebreken in het internationaal recht opvullen.
STEREOTYPES, VOOROORDELEN EN DISCRIMINATIE
Ageism verschijnt in verschillende gedaantes: in stereotypes (hoe we denken), in vooroordelen (hoe we voelen) en in discriminatie (hoe we handelen) op basis van leeftijd. Het verkleurt het beeld dat we van ouderen hebben: ze zouden allemaal kwetsbaar, passief en zorgbehoevend zijn. Laat staan dat ze nog interesse hebben om te werken of om nog veel met hun leven te doen.

Scroll naar boven