Wu Wei – IJBer

Er hangt een kastje aan mijn muur waar Japanse, Chinese en handgemaakte bekers, kopjes, vaasjes en gemberpotjes in staan. De oogst van snuffelen in kringloopwinkels. Ik kom het tegen, neem het mee en koester het. Het is er, het is met zorg gemaakt het is gebruikt. Maar op een dag was het niet meer nodig, de eigenaar stierf en de kinderen vonden het oude rommel, er waren scherfjes af, er ontbraken delen.
Neem nu deze kom, deze hele gewone kom met deksel. Eigenlijk vond ik hem niet eens mooi maar ik nam hem toch mee. Hij intrigeerde me en hoe langer hij in mijn kastje stond hoe meer ik er van ging houden.

Deze kom is gemaakt door handen. Deze kom is gebruikt door handen, decennia lang.
Handen die hem vulden met rijst of soep.
Handen die zich warmden aan de warme inhoud.
Deze kom wacht bij mij op de tijd dat hij weer gebruikt zal worden.
Hij is er gewoon en hoe je hem ook draait, hij toont zijn medaillons van de fenghuang, de feniks.

De fenghuang is geen feniks die uit zijn as herrijst. Hij verschijnt waar harmonie is, en blijft weg waar die er niet is. Confucius zag hem aan het eind van zijn leven niet meer komen. Hij zag de strijd, hij zag de oorlogen en wist dat hij het niet meer kon keren.

En ik? Ik zie de fenghuang niet. Ik zie de vuurvogel. Ik zie de vuurvogel zich oprichten uit vuur en as, opvliegen in een razende hemel. Ik zie een huis in puin, een tafel met twee poten, een kom in scherven. Voeten grijs als het stof, uitgestoken handen, ogen vol verdriet en lege gezichten.
Even is er stilte, maar de vuurvogel komt terug. Herrijst uit de as en weer en weer.

En ik? Hier op het continent waar ik woon? Waar ik woon gooien mensen met stenen en vuur naar hen die gevlucht zijn voor vuur en as. De vuurvogel is ook hier.

In mijn kastje staat de kom.

Ik pak de kom vast met twee handen, ik zet hem neer en tik er tegen. Hij klinkt als een gong.
Ik denk aan alle handen die hem voor mij vasthielden. Van maker tot kringloop tot mij.
Ik denk aan alle handen na mij.

Ik zie de kleine blauwe fenghuang op de kom. Hij is er nog.

Hij kwam voor het eerst in het voorjaar, onverwacht, en toch alsof hij er altijd al was geweest.

Ik zat op mijn terras toen hij landde op de rand van mijn dak, me aankeek en me krassend toesprak. Ik dronk een glas wijn, voor het eerst dat jaar op het terras van mijn dakhuis. Ik praatte terug tegen hem. Alsof hij iemand was. Alsof hij haar was. Proost, zei ik, wil je ook een wijntje? Zij was al jaren dood, maar wie ben ik om een kraai tegen te spreken.

Zij geloofde in god en goden en djins. In de ziel die verder gaat, een nieuw lichaam kiest, terugkomt om te kijken hoe het met je gaat. Ik niet. Ik geloof in de dood als eindpunt, in het lichaam dat ophoudt, in de stilte die blijft. En toch praatte ik alsof zij het was. Niet omdat ik geloofde, maar omdat hij het gesprek begon.

Hij luisterde. Of hij deed alsof. Want wat is het babbelen van een oude vrouw vergeleken met zijn krachtige stem?

Hij bleef terugkomen. Elke avond in het voorjaar, elke avond in de zomer, zat hij op de rand van het dak en zeiden we elkaar gedag — hij met een kleine hoofdknik, ik met woorden. Ik vertelde over de stenen die in een lage schaal op het terras stonden, meegebracht van alle plaatsen die ik bezocht had met mijn nieuwe geliefde. Over hoe zij zo graag stenen over het water scheerde in Griekenland. Over missen dat minder wordt, maar het denken aan haar niet. Over hoe raar het is om oud te worden terwijl iemand anders dat niet meer kan.

Hij sloeg zijn vleugels uit en landde naast de schaal. De zorgvuldig meegebrachte getuigen van de wereld — graniet uit Frankrijk, krijtsteen uit Rügen, kwartsiet uit Noorwegen, obsidiaan uit Alaska, een gladde kiezelsteen van een strand in Griekenland. Stenen die ik gevonden had met een ander, na haar. Hij pakte er een op en smeet die in het grind. Ik lachte. Ik was geërgerd. Waarom doe je zoiets, nu kan ik hem niet meer terugvinden.

Zij keek me aan vanuit die zwarte ogen. Zei niets. Wist genoeg.

De Morrigan stuurde haar kraai als boodschapper naar de mensen die haar nodig hadden. De Japanners zagen in de driepotige kraai een goddelijke gids. De raven van Odin — Huginn en Muninn, Gedachte en Geheugen — vlogen elke dag de wereld rond en kwamen ’s avonds terug om verslag te doen. Ik dacht aan al die verhalen en dacht: misschien is een kraai ook gewoon een kraai die een eenzame vrouw op een terras gevonden heeft en besloot te blijven.

Dan komt de winter.

Hij vertrekt niet ver — ik zie hem, of zijn verwanten, in zwermen in de bomen van het grote park aan de overkant, zwarte stippen in de kale takken, een vergadering van wezens die de kou niet vrezen maar de menselijke nabijheid wel. In de winter worden kraaien gemeenschapsdieren. Ze slapen samen in grote slaapplaatsen, soms duizenden bij elkaar, warmte zoekend in het getal. Mijn terras interesseert haar dan niet. Er is geen avondzon op de tegels, geen vrouw die praat over landen en stenen.

Of misschien is het dit: in de winter is er geen grens meer tussen hem en de andere kraaien. Zij lost op in de zwerm. En pas in het voorjaar, als de zwerm uiteenvalt en elk paar zijn eigen territorium claimt, wordt hij weer zij — mijn kraai, de bezoeker, de steen-verplaatser. Hij is altijd alleen. Misschien denkt hij dat dit zijn terras is, dat ik zijn maatje ben. Krassend jaagt hij iedere andere vogel weg.

Dit jaar zit hij verfomfaaid op de rand. Grijs in de veren, daar waar het zwart zou moeten zijn. Hij wordt oud, of hij heeft een moeilijke winter gehad, of hij is gewoon een kraai die de tijd meeneemt in zijn lichaam zoals wij dat ook doen.

Ik stap naar buiten.

Zij kijkt me aan.

Ik geloof nog steeds niet in reïncarnatie. Maar ik geloof wel in terugkeren. In het feit dat iets of iemand, seizoen na seizoen, de moeite neemt om op de rand van mijn dak te komen zitten. In de kleine trouw van een wezen dat had kunnen kiezen voor een ander terras, een ander mens, maar dit koos — dit terras, deze vrouw, deze stenen uit de hele wereld.

Zij geloofde dat de ziel verdergaat.

Ik geloof dat de kraai terugkomt.

Misschien is het hetzelfde.

Categorie: Wu Wei

De fenghuang en de kom

De kraai, de wijn, de stenen, de jaren en zij